C# (C Sharp) Ders 18 – Nesne Yönelimli Programlama (OOP) – Soyutlama (Abstraction)

Soyutlama (Abstraction) karmaşık sistemlerin gereksiz detaylarını gizleyerek, sadece önemli özelliklerini ve davranışlarını ortaya çıkarma sürecidir.

Karmaşıklığı Gizleme (Hiding Complexity): Kullanıcının sistemi anlaması için gerekli olmayan detayları saklayarak daha basit bir arayüz sunmak.

Genel Bir Model Oluşturma: Gerçek dünyadaki nesnelerin ortak özelliklerini ve davranışlarını modelleyerek, farklı türdeki nesneleri aynı şekilde ele alabilmek.

Örneğin: Bir araba kullanırken motorun iç yapısını bilmemize gerek yoktur. Sadece direksiyon, gaz pedalı gibi kontrolleri kullanarak arabayı sürebiliriz.

Soyut Sınıflar vs. Arayüzler Karşılaştırması: Ne Zaman Soyut Sınıf, Ne Zaman Arayüz Kullanılır?

Soyut Sınıflar

• “abstract” anahtar kelimesiyle tanımlanır.
• En az bir sanal metodu olmalıdır.
• Nesne oluşturulamaz, sadece türetilmiş sınıfları kullanılabilir.
• Temel sınıfın ortak özelliklerini ve davranışlarını tanımlar.
• Kullanım Alanları: Türetilmiş sınıfların belirli bir temel yapıyı takip etmesini sağlamak istediğimizde kullanılır. (Örn: Şekil soyut sınıfı)

Arayüzler

• “interface” anahtar kelimesiyle tanımlanır.
• Sadece metot imzalarını içerir (implementation yok).
• Birden fazla arayüzü uygulayabiliriz (çoklu kalıtım alternatifi).
• Davranışları tanımlar, ancak nasıl uygulanacağını belirtmez.
• Kullanım Alanları: Farklı türdeki nesnelerin ortak bir davranış sergilemesini istediğimizde kullanılır. (Örn: IKonusabilir arayüzü)

Gerçek Dünya Örnekleri ile Soyutlama Uygulamaları: Şekil (Shape) Soyut Sınıfı ve Türetilmiş Sınıflar (Daire, Kare, Üçgen)

Şekil Soyut Sınıfı

public abstract class Şekil
{
    public abstract double AlanHesapla(); // Sanal Metot
    public virtual void Ciz()
    {
        Console.WriteLine("Şekil çiziliyor.");
    }
}

public abstract class Şekil
{
    public abstract double AlanHesapla(); // Sanal Metot
    public virtual void Ciz()
    {
        Console.WriteLine("Şekil çiziliyor.");
    }
}

Daire, Kare, Üçgen Türetilmiş Sınıfları

public class Daire : Şekil
{
    public double Yaricap { get; set; }

    public override double AlanHesapla()
    {
        return Math.PI * Yaricap * Yaricap;
    }
}

public class Kare : Şekil
{
    public double KenarUzunlugu { get; set; }

    public override double AlanHesapla()
    {
        return KenarUzunlugu * KenarUzunlugu;
    }
}

// ... Üçgen sınıfı da benzer şekilde tanımlanır ...

public class Daire : Şekil
{
    public double Yaricap { get; set; }

    public override double AlanHesapla()
    {
        return Math.PI * Yaricap * Yaricap;
    }
}

public class Kare : Şekil
{
    public double KenarUzunlugu { get; set; }

    public override double AlanHesapla()
    {
        return KenarUzunlugu * KenarUzunlugu;
    }
}

// ... Üçgen sınıfı da benzer şekilde tanımlanır ...

Polimorfik Kullanım

Şekil[] şekiller = new Şekil[3];
şekiller[0] = new Daire { Yaricap = 5 };
şekiller[1] = new Kare { KenarUzunlugu = 4 };
// ... Üçgen nesnesi de eklenir ...

foreach (Şekil şekil in şekiller)
{
    Console.WriteLine("Alan: " + şekil.AlanHesapla()); // Her nesne kendi türüne göre alan hesaplar!
    şekil.Ciz(); // Her nesne kendi türüne göre çizim yapar!
}

Şekil[] şekiller = new Şekil[3];
şekiller[0] = new Daire { Yaricap = 5 };
şekiller[1] = new Kare { KenarUzunlugu = 4 };
// ... Üçgen nesnesi de eklenir ...

foreach (Şekil şekil in şekiller)
{
    Console.WriteLine("Alan: " + şekil.AlanHesapla()); // Her nesne kendi türüne göre alan hesaplar!
    şekil.Ciz(); // Her nesne kendi türüne göre çizim yapar!
}

Kaynak: https://learn.microsoft.com/tr-tr/dotnet/csharp/tour-of-csharp/tutorials/