Blender Windows, macOS ve Linux’ta çalışan ücretsiz ve açık kaynaklı bir 3D bilgisayar grafikleri yazılım araç setidir. Animasyon filmler, görsel efektler, sanat efektleri, 3D baskı için modeller, hareketli grafikler, etkileşimli 3D uygulamalar oluşturmak için kullanılır. Blender, Akademi Ödülü (Oscar) kazanan Flow (2024) filminin yapımında kullanıldı.
Tarihçe
Blender başlangıçta Hollandalı animasyon stüdyosu NeoGeo ( video oyunu markasıyla ilgisi yok) tarafından şirket içi bir uygulama olarak geliştirildi ve resmi olarak 2 Ocak 1994’te piyasaya sürüldü. Sürüm 1.00, Ocak 1995’te yayınlandı ve ana geliştiricisi şirketin ortak sahibi ve yazılım geliştiricisi Ton Roosendaal oldu. Blender adı , NeoGeo’nun gösteri makarasında kullandığı İsviçreli elektronik grubu Yello’nun Baby albümündeki bir şarkısından esinlenmiştir . Blender için bazı tasarım seçimleri ve deneyimler, Roosendaal’ın 1987-1991 döneminde Commodore Amiga platformunda NeoGeo için geliştirdiği Traces adlı daha önceki bir yazılım uygulamasından aktarıldı.
1 Ocak 1998’de Blender, SGI ücretsiz yazılımı olarak çevrimiçi olarak halka açık olarak yayınlandı. NeoGeo daha sonra feshedildi ve müşteri sözleşmeleri başka bir şirket tarafından devralındı. NeoGeo’nun feshedilmesinin ardından Ton Roosendaal, Blender’ı daha da geliştirmek için Haziran 1998’de Not a Number Technologies’i (NaN, aynı adlı bilişim terimine bir gönderme) kurdu ve başlangıçta NaN 2002’de iflas edene kadar yazılımı dağıttı.
Mayıs 2002’de Roosendaal, Blender’ı topluluk tabanlı, açık kaynaklı bir proje olarak geliştirmeye ve tanıtmaya devam etmenin bir yolunu bulmak amacıyla kâr amacı gütmeyen Blender Vakfı’nı kurdu. 18 Temmuz 2002’de Roosendaal, kitle fonlamasının öncüsü olan “Blender’ı Ücretsiz Kullan” kampanyasını başlattı. Kampanya, Blender’ı topluluktan toplanan 100.000 €’luk tek seferlik bir ödeme karşılığında açık kaynaklı hale getirmeyi amaçlıyordu. 7 Eylül 2002’de, yeterli fon toplandığını ve Blender kaynak kodunun yayınlanacağı duyuruldu. Günümüzde Blender, büyük ölçüde kendi topluluğu ve Blender Enstitüsü tarafından istihdam edilen 26 tam zamanlı çalışan ve 12 serbest çalışan tarafından geliştirilen özgür ve açık kaynaklı bir yazılımdır.
Blender Vakfı, başlangıçta , GPL 2.0 veya sonraki sürümlerine ek olarak , Blender’ın kaynak kodunun açıklanmasını gerektirmeyen ancak Blender Vakfı’na ödeme yapılmasını gerektiren “Blender Lisansı” altında da kullanılabilmesi için ikili lisanslama kullanma hakkını saklı tutmuştu. Ancak, bu seçenek hiçbir zaman kullanılmadı ve 2005 yılında süresiz olarak askıya alındı. Blender’ın ikili sürümleri, içerdiği Apache kütüphaneleri nedeniyle GNU GPLv3 veya sonraki sürümleri kapsamındadır.
2019 yılında 2.80 sürümünün yayınlanmasıyla birlikte, video oyunları yapmak ve prototiplemek için kullanılan entegre oyun motoru kaldırıldı; Blender’ın geliştiricileri, kullanıcıların bunun yerine Godot gibi daha güçlü açık kaynaklı oyun motorlarına geçmelerini önerdi.
Modeling
Blender, plygon meshes, Bézier curves, NURBS surfaces, metaballs, icospheres, text ve B-mesh adı verilen n-gen modelleme sistemi dahil olmak üzere çeşitli geometrik şekilleri destekler. Ayrıca , düzenleme modu aracılığıyla erişilebilen gelişmiş bir çokgen modelleme sistemi de vardır. Extrusion, bevelling ve subdividing gibi özellikleri destekler.
Modifiers
Modifiers, subdivision surface gibi, işleme veya dışa aktarma sırasında uygulanabilen çeşitli non-destructive efektler uygular. Bu efektler, generate ve deform etme gibi kategorilere ayrılır. Yaygın olarak kullanılan modifierslara örnek olarak subdivide surface, geometry nodes, solidity ve shrinkwrap verilebilir.
Sculpting
Blender, dynamic topology, baking(pişirme), remeshing, re-symmetrization ve decimation gibi çok çözünürlüklü(multi-resolution) dijital şekillendirme özelliklerine sahiptir.
Geometry Nodes
Blender, geometriyi prosedürel ve tahribatsız bir şekilde oluşturmak ve değiştirmek için bir düğüm grafiği sistemine (node graph system) sahiptir. Sistem, string inputlarıyla değiştirilebilen (modified) ve geçersiz kılınabilen (overridden) nesne niteliklerini (object attributes) kullanır. Nitelikler konumları , normalleri ve UV haritalarını içerebilir. Blender 3.0’da, eğri nesneleri (curves objects) oluşturma ve değiştirme desteği Geometri Node’larına eklendi.
Simulation
Blender duman, yağmur, toz, kumaş, sıvı, saç ve katı cisimleri (rigid bodies) simüle etmek için kullanılabilir.
Fluid simulation: Akışkan simülatörü , bir bardağa dökülen su gibi sıvıları simüle etmek için kullanılabilir. Akışkanları simüle etmek için Lattice Boltzmann methodları (LBM) kullanır ve bu yöntem parçacıklar ile çözünürlüğün çok sayıda ayarlanmasına olanak tanır. Parçacık fiziği akışkan simülasyonu, yumuşatılmış parçacık hidrodinamik yöntemini izleyen parçacıklar oluşturur.
Cloth simulation: Kumaş simülasyonu, köşelerin katı cisim (rigid body) simülasyonu ile simüle edilmesiyle yapılır. 3D bir ağ üzerinde yapıldığında, yumuşak cisim simülasyonuna benzer etkiler üretir.
Animation
Blender’ın anahtar kare (keyframe) animasyon yetenekleri arasında ters kinematik, armatürler, kancalar, eğri ve kafes tabanlı deformasyonlar, şekil anahtarları, doğrusal olmayan animasyon, kısıtlamalar ve tepe noktası ağırlıklandırması bulunur. Ayrıca, Grease Pencil araçları, tam bir 3D işlem hattı içinde 2D animasyona olanak tanır.
Rendering
Blender 2.80 sürümünden itibaren üç adet render motoru içermektedir: EEVEE, Workbench ve Cycles.
Cycles
Cycles, etkileşimli ve kullanımı kolay olacak şekilde tasarlanmış, hem CPU hem de GPU üzerinden render yapılabilen, aynı zamanda birçok özelliği destekleyen bir ışın izleme render motorudur .
GPU rendering: Cycles , işleme sürelerini hızlandırmak için kullanılan GPU işlemeyi destekler. Üç GPU işleme modu vardır: Eski Nvidia grafik kartları için tercih edilen yöntem olan CUDA ; Nvidia’nın Turing mimarisi ve Ampere mimarisinin donanım ışın izleme özelliklerini kullanan OptiX ; AMD Radeon grafik kartlarında işlemeyi destekleyen HIP ; ve Intel ve Intel Arc GPU’lar için oneAPI . Bu işleme modlarıyla ilişkili araç seti yazılımı Blender ile birlikte gelmez ve ilgili kaynak talimatlarına göre ayrı olarak yüklenip yapılandırılması gerekir. Bazı istisnalar dışında birden fazla GPU kullanılarak render alınması mümkündür. Blender 3.1 sürümü ile Apple’ın Metal API’si, M1 çipleri ve AMD grafik kartlarına sahip Apple bilgisayarları için destek verilmektedir.
Open Shading Language: Blender kullanıcıları , Açık Gölgelendirme Dili’ni (Open Shading Language, OSL) kullanarak kendi node’larını oluşturabilir.
Materials: Materyaller ağların (meshes), NURBS eğrilerinin (NURBS curves) ve diğer geometrik nesnelerin görünümünü tanımlar . Mesh’in yüzey görünümünü, iç hacmini ve yüzey yer değiştirmesini tanımlamak için üç gölgelendirici (shader) kullanılır.
EEVEE
EEVEE, fiziksel tabanlı yeni bir gerçek zamanlı görüntüleyicidir. Hızı sayesinde Blender’ın varlık oluşturma için gerçek zamanlı görüntüleme alanını yönetebilmesinin yanı sıra, son kareler için bir görüntüleyici olarak da çalışabilir. EEVEE kısaltması, Ekstra Kolay Sanal Ortam Motoru’nun baş harflerinden gelir. EEVEE’nin gelecekteki sürümlerine yönelik planlar arasında donanım hızlandırmalı ışın izleme desteği yer almaktadır.
Workbench
Workbench, modelleme ve animasyon önizlemesi sırasında hızlı işleme için tasarlanmış gerçek zamanlı bir işleme motorudur. Son işleme için tasarlanmamıştır. Workbench, görsel ayrım için nesnelere renk atamayı destekler.
Texturing and Shading
Blender, prosedürel ve düğüm tabanlı (node-based) dokuların yanı sıra doku boyama , projektif boyama, tepe noktası (vertex) boyama , ağırlık (weight) boyama ve dinamik boyama işlemlerine de izin verir.
Post-Production
Blender, OpenCL ile hızlandırılmış, işleme hattında düğüm tabanlı (node-based) bir kompozitöre sahiptir ve 4.0 sürümü ile GPU desteği gelmiştir.
Plugins/Addons and Scripts
Blender, özel araçlar oluşturma, prototipleme, diğer formatlardan içe/dışa aktarma ve görev otomasyonu için Python scriptlerini destekler. Ayrıca, Blender, kullanıcılar için belirli görevleri kolaylaştırabilecek birçok eklentiyi destekler.
Kaynak: https://en.wikipedia.org/wiki/Blender_(software)